3D baskı maliyetini nasıl hesaplıyoruz?

1. Geometriden tahmini gramaja

STL ve OBJ dosyaları çoğunlukla yalnızca dış yüzey geometrisini taşır; baskı profili, duvar sayısı ve dolgu oranı dosyanın içinde bulunmaz. Hesaplayıcı önce kapalı yüzeylerden model hacmini santimetreküp olarak ölçer. 3MF dosyasında güvenilir bir dolgu bilgisi varsa bunu kullanır; yoksa kullanıcı seçimini, o da yoksa modelin hacim ve yüzey ilişkisine dayanan tahmini dolgu oranını uygular.

Basitleştirilmiş FDM bağıntısı şöyledir: tahmini gram = hacim × malzeme yoğunluğu × etkin doluluk. Etkin doluluk yalnızca ekranda seçilen infill değildir; dış duvarlar, alt-üst katmanlar ve modelin ince bölgeleri de malzeme tüketir. Bu nedenle %20 infill seçilmiş bir parçanın malzeme kullanımı katı hacmin tam olarak %20'si olmaz. Reçine baskıda model varsayılan olarak daha dolu kabul edilir; boşaltma deliği ve kabuk kalınlığı gibi özel hazırlıklar kullanıcı tarafından ayrıca değerlendirilmelidir.

2. Malzeme fiyatını karşılaştırılabilir hâle getirme

Katalog ve mağaza fiyatları kilogram başına tutara çevrilir. Örneğin 750 gramlık 900 TL bir makara, karşılaştırmada 1.200 TL/kg kabul edilir. Refill ile makaralı ürün aynı şey değildir; mümkün olduğunda tam makara ürünü tercih edilir. Canlı mağaza verisi bulunamazsa katalogdaki başlangıç fiyatı kullanılır. Kullanıcı, kendi alış faturasındaki kilogram fiyatını girerek bu varsayımı her zaman geçersiz kılabilir.

Malzeme yoğunluğu da fiyat kadar önemlidir. ABS yaklaşık 1,04 g/cm³, PLA yaklaşık 1,24 g/cm³, PETG ise yaklaşık 1,27 g/cm³ yoğunluktadır. Aynı geometrinin farklı malzemelerdeki gramajı bu nedenle eşit olmaz. Buna karşılık ABS'de eğilme, PETG'de nem ve ipliklenme, TPU'da düşük baskı hızı gibi üretim riskleri fire ve işçilik satırını büyütebilir.

3. Süre, elektrik ve makine maliyeti

Dilimlenmiş G-code yüklenmediğinde kesin baskı süresi bilinemez. Hesaplayıcı tahmini gramajı yazıcının saatlik akış kapasitesine böler; nozul çapı, teknoloji ve kalite tercihiyle bu süreyi düzeltir. Gerçek süre; katman yüksekliği, ivme, destekler, seyahat hareketleri, soğutma ve minimum katman süresi nedeniyle değişebilir. Kritik ticari işler için hesaplayıcı sonucunu dilimleyicideki süre ve gram bilgisiyle güncellemenizi öneriyoruz.

Elektrik maliyeti = süre × ortalama güç (kW) × elektrik birim fiyatı. Burada adaptörün üzerindeki azami watt değeri yerine baskı boyunca ölçülen ortalama tüketim daha gerçekçidir. Makine saat maliyeti ise yazıcının alış bedeli, beklenen çalışma ömrü, bakım ve sarf giderlerini çalışma saatlerine yayar. Bu satırı sıfırlamak kısa vadede teklifi ucuzlatır fakat uzun vadede nozul, tabla, fan ve yazıcı yenileme maliyetini karşılıksız bırakır.

4. İşçilik, fire, kâr ve KDV sırası

İşçilik; dosya kontrolü, dilimleme, makine hazırlığı, ilk katman takibi, destek temizliği, zımpara, yıkama-kürleme ve paketleme gibi insan emeğidir. Bunların tamamı baskı saatiyle doğrusal olmadığı için parça başına sabit tutar olarak girilir. Seri üretimde hazırlık işçiliğini toplam adede dağıtmak daha doğru bir teklif verir.

Fire yüzdesi üretim tabanına eklenir. Ardından kâr marjı, hammadde fiyatına değil toplam net maliyete uygulanır. KDV seçiliyse en son aşamada satış tutarına eklenir. Bu sıra önemlidir: yalnızca filament fiyatına kâr eklemek elektrik, makine ve işçiliği kârsız bırakır. Vergi uygulaması işletmenin mükellefiyetine ve satış ülkesine göre değişebileceğinden, KDV anahtarı hukuki veya mali müşavirlik yerine geçmez.

5. Çalışılmış örnek

Örnek olarak tahmini 80 gram PLA kullanan, 6 saat süren tek parçayı ele alalım. PLA 750 TL/kg ise hammadde 60 TL'dir. Yazıcı ortalama 120 W tüketiyor ve elektrik 3,2 TL/kWh ise elektrik yaklaşık 2,30 TL olur. Makine saat maliyeti 12 TL kabul edildiğinde amortisman ve bakım 72 TL, işçilik 35 TL'dir. Bu aşamadaki taban 169,30 TL'dir.

%8 fire yaklaşık 13,54 TL ekler ve net maliyet 182,84 TL'ye çıkar. %35 kâr marjıyla KDV öncesi satış 246,83 TL; %20 KDV dâhil toplam ise yaklaşık 296,20 TL olur. Bu örnek nakliye, özel ambalaj, tasarım hizmeti ve pazar yeri komisyonunu içermez. Atölyenizde bu giderler varsa işçilik veya ayrı teklif satırı olarak eklenmelidir.

6. Veriler, güncelleme ve sınırlar

Mağaza fiyatları günlük yenilenmek üzere tasarlanmıştır; kaynak erişilemezse son doğrulanmış değer veya katalog değeri korunur. Döviz gösterimi bilgilendirme amaçlıdır. Sonuçlar ön teklif niteliğindedir ve mekanik dayanım, tolerans, baskı yönü, destek ihtiyacı ya da başarısız baskı olasılığı için mühendislik garantisi vermez.